Scheprad flonkert bij molen

Vrijwel alle poldermolens in Noord-Holland hebben hun scheprad verloren. Eind negentiende eeuw prijsgegeven aan de vooruitgang. Met een vijzel kan meer water worden weggemalen. In de gemeente Zeevang is juist een molen verrijkt met een scheprad. Het is het werk van Stefan Witteman, een 35-jarige ambachtelijk timmerman uit Neck. Nog nat van de teer flonkert het spiksplinternieuwe wateropvoerwerktuig bij de Etersheimer Braakmolen, in het weidse landschap tussen de Zeevangsdorpen Etersheim en Warder. De traditie druipt aan alle kanten af van het model.

Stefan Witteman draait aan het windkoppel en brengt het rad in beweging. ,,Zo maalden dus lange tijd de eerste generaties watermolens. Maar dan onzichtbaar voor de buitenstaanders.’’ De stoere achtkante binnenkruiers hadden het schoepenwiel verborgen in het grote molenlijf. Bij de Etersheimer Braakmolen heeft het houten werktuig buiten een plek gekregen. Met aan de andere zijde De Breek. In en rond dit bezoekerscentrum zijn vaak culturele activiteiten te beleven.

Anna Frederiks, beheerder van De Breek, richt zich ook sterk op educatie. ,,We willen de polder en waterhuishouding dichterbij brengen. Iedereen heeft ermee te maken, iedereen kan ervan genieten. En dat kan hier volop.’’ Een zichtbaar scheprad was een wens van Anna én Molenstichting Zeevang. Deze stichting blies de volledig onttakelde molen nieuw leven in. Sinds 2005 is de ’Etersheimer’ weer volledig maalvaardig.

Kinderen kunnen het eiken scheprad zelf in werking stellen. Met een handpomp worden de mini-scheppen voorzien van slootwater. Het draaiende rad brengt het water 35 centimeter op. In het echt was dat zo’n twee meter. Via een gootje van oude rode dakpannen stroomt het water terug in de poldersloot. Stefan is trots op zijn werkstuk. ,,Dit zie je nergens.’’ Met zijn broer Johan heeft hij in Grootschermer een bedrijf in traditioneel timmer- en schilderwerk. Vader Leo Witteman is al 42 jaar molenaar van de Nekkermolen in Neck. De Etersheimer Braakmolen is zaterdag én zondag in bedrijf. Zondag heeft De Breek ook een kinderfestival.